عبد الباقى گولپينارلى ( مترجم : توفيق سبحانى )

250

مولانا جلال الدين ( زندگانى ، فلسفه ، آثار وگزيده اى از آنها ) ( فارسى )

( اوجاق ) ينىچريها تشكيل شد ، اين دسته از غازيان كه اكثر آنان از ياران حاجى بكتاش و يا از خراسانيان وابسته به دو بودند ، براى ينىچريها خدماتى انجام دادند . در فتوت هر طبقه براى خود كاملى از گذشتگان ، يا شخصى خيالى را به عنوان پير برمىگزيد . مطابق اين آيين حاجى بكتاش هم مرشد سپاهيان تعيين شده بود و از اين رو ينىچريها را " طايفه بكتاشيان " مىگفتند . سازمان فتوت ، با قدرت يافتن عثمانيان و در طليعهء اين دولت . حتى سلاطين عثمانى را تحت سيطرهء خود گرفت . ولى در برابر قدرت سلطنت كه با مدرسه دست يكى كرده بود ، عقب‌نشينى كرد و در عين آنكه در آداب و اركان خود گرايشهاى شيعى يافت ، به قالب اهل سنت درآمد و به سازمان اصناف منحصر شد . در اثناى كشمكش‌هاى صفوى - عثمانى ، صفويه در ايران جانب اهل فتوت را نگهداشتند و در سرزمين عثمانيان همراه علويان ، اهل فتوت را نيز تحت نفوذ خود درآوردند . در سده‌هاى 16 - 15 م / 10 - 9 هجرى اهل فتوت به صورت يكى از عناصر تبليغاتى صفويه درآمد . ولى استيلاى عثمانيان به اين تفوق نيز پايان داد . بعد از قرن هجدهم / دوازدهم هجرى اهل فتوت نيز به سلطهء دولت درآمد . در اين دوره‌ها ، عده‌اى از اهل فتوت به استناد عقايد و آراى خود توانستند حكومتى در حكومت ايجاد كنند . اين زمره نيز از اخلاف ملامتيهء بايرامى ( حمزويه ) بودند « 1 » .

--> ( 1 ) به مقالهء پيشين مراجعه شود .